“Монголын Алт” (МАК) ХХК-ийн үүсгэн байгуулагч, Бодлогын зөвлөлийн дарга Б.Нямтайширын санаачилгаар уул уурхай, барилгын материалын үйлдвэрлэл, эрчим хүч, аялал жуулчлал, боловсролын салбарт олон төсөл, бүтээн байгуулалт хэрэгжүүлжээ. Тэдгээрээс Монгол Улсын үйлдвэрлэлийн хөгжил, дэд бүтэц, импорт орлох бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл болон орон нутгийн хөгжилд чиглэсэн онцлох 10 ажлыг танилцуулж байна.

МАК компани 5,000 гаруй ажилтантай бөгөөд өнөөг хүртэл улсын болон орон нутгийн төсөвт нийт 4.8 их наяд төгрөгийн татвар, хураамж төвлөрүүлж, аж үйлдвэрийн салбарт 5.8 их наяд төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийсэн байна.
1. Алтны үндсэн ордыг ашиглах анхны үйлдвэрийг байгуулжээ
МАК компани 1994 онд уул уурхайн үйл ажиллагаандаа АНУ-ын Caterpillar брэндийн техникийг нэвтрүүлж, тухайн үеийн техник, технологийн шинэчлэлд хувь нэмэр оруулсан. Улмаар 1997 онд алтны үндсэн ордыг ашиглах анхны үйлдвэр болох “Бумбат” үйлдвэрийг байгуулжээ. Тус үйлдвэр нь алтны үндсэн ордын ашиглалтад орчин үеийн техник, технологи нэвтрүүлсэн анхны томоохон бүтээн байгуулалтын нэг болсон юм.

2. Монгол Улсын эрдэнэсийн санд 4 тонн алт нийлүүлжээ
МАК компани алт олборлолтын хүчин чадлаа үе шаттай нэмэгдүүлж, нийт 4 тонн алт олборлон Монгол Улсын эрдэнэсийн сан хөмрөгийг баяжуулахад хувь нэмэр оруулсан байна. Харин 2000-аад оны дунд үеэс алт олборлолтоос үе шаттайгаар гарч, барилгын материалын үйлдвэрлэлийн түүхий эдийн хайгуул, нөөц бүрдүүлэлтэд анхаарч эхэлсэн нь цаашдын аж үйлдвэрийн төслүүдийн суурь болжээ.

3. Цагаан суваргын зэсийн ордын төслийг хэрэгжүүлж байна
МАК компани 1999 онд Цагаан суваргын ордын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг нээлттэй сонгон шалгаруулалтаар авч, 2001–2008 онд гүйцээх хайгуулын ажлыг олон улсын JORC стандартаар гүйцэтгэсэн. 2009 онд ордын нөөцийг Монгол Улсын эрдэс баялгийн нөөцөд бүртгүүлж, 2014 онд Засгийн газартай хөрөнгө оруулалтын гэрээ байгуулжээ.
Төслийн хүрээнд 1,300 гаруй шууд, 5,000–7,500 шууд бус ажлын байр бий болгохоор тооцсон бөгөөд 100 хувийн үндэсний хөрөнгө оруулалттай компани хэрэгжүүлж буй стратегийн ач холбогдол бүхий төсөл юм.

4. Дотоодын эрчим хүч, үйлдвэрлэлийн нүүрсний хангамжийг нэмэгдүүлэв
МАК компани Дорноговь аймгийн Даланжаргалан сумын Алаг толгойн нүүрсний ордыг эдийн засгийн эргэлтэд оруулснаар дотоодын эрчим хүч, үйлдвэрлэлийн салбарыг чулуун нүүрсээр хангах боломж бүрджээ. Тус компаниас нийлүүлсэн нүүрсийг ДЦС-2, Эрдэнэтийн уулын баяжуулах үйлдвэр, Хөтөлийн цемент, шохойн үйлдвэр болон Дархан, Эрдэнэт хотын дулааны цахилгаан станцууд ашиглаж байсан байна.

5. Монгол Улсын нүүрсний экспортыг эхлүүлэхэд хувь нэмэр оруулав
2002 онд МАК компани Элдэвийн нүүрсний уурхайгаас Замын-Үүд боомтоор БНХАУ-д анх удаа нүүрс экспортолжээ. Энэ нь Монгол Улсын нүүрсний экспортын хөгжлийн эхлэл болсон үйл явдлуудын нэг юм. Мөн 2008 онд Шивээхүрэн боомтоор нүүрсний экспорт хийж эхэлснээр өмнөд бүсийн нүүрсний экспортын урсгалын хөгжилд хувь нэмэр оруулсан байна.

6. Эрдэс баялгийн хайгуул, нөөц бүрдүүлэлтийг өргөжүүлэв
МАК компани 1994 онд Геологи, хайгуулын газраа байгуулж, металл болон металл бус ашигт малтмал, барилгын материалын түүхий эд, газрын тосны хайгуул, гидрогеологи, геофизик, өрөмдлөгийн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж иржээ. Үүний үр дүнд экспортын чиглэлийн 6 орд, аж үйлдвэрийн түүхий эдийн хангамжид зориулсан 20 ордын нөөцийг тогтоон баталгаажуулсан байна.

7. Төвийн эрчим хүчний сүлжээнд холбогдоогүй байсан таван сумыг цахилгаанаар хангажээ
МАК компани 2006 онд Өмнөговь аймгийн Гурвантэс, Ноён, Сэврэй сумыг 35 кВ-ын цахилгаан дамжуулах шугамаар эрчим хүчний эх үүсвэрт холбосон. Улмаар 2017 онд Оюутолгой–Цагаан суварга чиглэлийн 160 км урт, 220 кВ-ын цахилгаан дамжуулах агаарын шугамыг ашиглалтад оруулж, Дорноговь аймгийн Мандах, Хатанбулаг сумыг төвийн эрчим хүчний нэгдсэн системд холбожээ.
Мөн Төв аймгийн Сэргэлэн, Дорноговь аймгийн Даланжаргалан, Дундговь аймгийн Баянжаргалан суманд нийт 40 МВт суурилагдсан хүчин чадалтай нарны цахилгаан станц, 90 МВт.ц цэнэг хураагуурын систем байгуулж, үйлдвэрийн эрчим хүчний хэрэглээний тодорхой хэсгийг сэргээгдэх эх үүсвэрээр хангаж эхэлсэн байна.



8. Импорт орлох барилгын материалын долоон үйлдвэр байгуулжээ
МАК компани 2010 оноос барилгын материалын үйлдвэрлэлд хөрөнгө оруулж, Европын стандарт, технологийг нэвтрүүлэх зорилгоор долоон үйлдвэр байгуулсан байна. Үүнд 2015 онд “МАК Евро Блок”, 2017 онд “МАК Евро Цемент”, 2019 онд “МАК Евро Виндоор”, 2022 онд “МАК Евро Венти”, 2023 онд шохойн үйлдвэр, хуванцар поддон болон бетон зуурмагийн үйлдвэрүүд ашиглалтад оржээ.
Эдгээр үйлдвэрт 20 гаруй нэр төрлийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж, дотоодын зах зээлд нийлүүлж байгаа бөгөөд компанийн мэдээлснээр импорт орлох үйлдвэрлэлийн үр дүнд 520 орчим сая ам.долларын валютын гадагшлах урсгалыг дотоодод үлдээсэн байна.
Цаашид Төв аймгийн Сэргэлэн, Дорноговь аймгийн Даланжаргалан суманд түшиглэн аж үйлдвэрийн хоёр цогцолбор байгуулахаар ажиллаж байгаа бөгөөд төслийн хүрээнд барилгын материалын 10 үйлдвэр шинээр байгуулж, 45 нэр төрлийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэхээр төлөвлөжээ.





9. Иргэний нисэх болон аялал жуулчлалын салбарт хөрөнгө оруулж байна
МАК компани иргэний агаарын тээвэр, аялал жуулчлалын салбарын хөгжлийг дэмжих хүрээнд “Хүннү Эйр” компанийн үйл ажиллагааг дэмжин ажиллаж ирсэн. Тус компани 2024–2025 онд Embraer E190, E195-E2 загварын агаарын хөлгөөр парк шинэчлэл хийж, олон улсын нислэгийн сүлжээгээ өргөжүүлжээ.
Мөн “Аяан Залаат”, “Аяан Мэлхий хад”, “Түргэний ам” зэрэг аялал жуулчлал, зочлох үйлчилгээний цогцолбор төслүүдийг хэрэгжүүлж байгаа нь дотоодын аялал жуулчлалын дэд бүтцийг хөгжүүлэхэд чиглэж байна.

10. Боловсрол, нийгмийн хариуцлагын төсөлд 42.5 тэрбум төгрөг зарцуулжээ
МАК компани нийгмийн хариуцлагын хүрээнд боловсрол, эрүүл мэнд, орон нутгийн хөгжилд чиглэсэн 100 гаруй төсөл, хөтөлбөрийг нийт 42.5 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалтаар хэрэгжүүлсэн байна.
Тухайлбал, Сэлэнгэ аймгийн Ерөө суманд 960 хүүхдийн хүчин чадалтай эко сургууль, Өмнөговь аймгийн Гурвантэс суманд 320 хүүхдийн сургууль, 120 хүүхдийн дотуур байр, Дорноговь аймгийн Даланжаргалан суманд 120 хүүхдийн цэцэрлэг байгуулжээ.



Түүнчлэн оюутан залуусын сургалтын тэтгэлэгт нийт 3.6 тэрбум төгрөг зарцуулж, ШУТИС болон орон нутгийн политехникийн коллежуудтай хамтран мэргэжилтэй, чадварлаг инженер, техникийн ажилтнуудыг бэлтгэхэд дэмжлэг үзүүлж байна.



Уул уурхайгаас эхлээд барилгын материалын үйлдвэрлэл, эрчим хүч, боловсролын салбар хүртэлх олон чиглэлд хэрэгжүүлсэн эдгээр төслүүд нь үндэсний үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх, импортыг орлох бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлийг нэмэгдүүлэх, орон нутгийн дэд бүтцийг сайжруулахад чиглэж байна.

Сэтгэгдэл