Төслийн үндэслэл
Монголын говьд уул уурхайн салбарын хөгжил эрч хүчээ авч, түүнийг дагасан томоохон бүтээн байгуулалтын ажлууд эхэлснээр энэ бүс нутгийн усны хэрэгцээ эрс нэмэгдэх бөгөөд хүн амын суурьшилт, хотжилттой холбоотойгоор ахуйн усны чанарт тавигдах шаардлага ч нэмэгдэнэ. Говийн бүсийн үйлдвэрийн районы усны хэрэгцээг бүс нутгаас нь найдвартай хангах боломжгүй тул Монгол орны хойт чиглэлийн гол мөрний урсацыг говийн бүсийн үйлдвэрийн районд шилжүүлэн авч ашиглах шаардлага зайлшгүй гарч байгаа юм.
Говийн усны асуудлыг зохистойгоор шийдвэрлэх Монголчуудын үе үеийн хүсэл эрмэлзэлийг хэрэгжүүлэх асуудал нь томоохон бүтээн байгуулалтаар шийдвэрлэгдэх боломжтой бөгөөд ийм ч учраас үндэсний мэргэжилтнүүд саналсанаачлага гарган “Орхон-говь төслийг боловсруулсан билээ.
Голын урсацад олон жилийн тохируулга хийж, хур тундас, үерийн усыг хуримтлуулан далд яндан хоолойгоор дамжуулан төв, суурин газрын хүн ам, хөдөө аж ахуй, экологийн ус хэрэглэгчдийн ус хангамжийг сайжруулах, усны түрэлт, нөөцийг ашиглан цахилгаан эрчим хүч гарган авах, улмаар говийн үйлдвэрийн бүс рүү хүргэх, усан санд хуримтлуулсан цогц асуудлын үндэслэлийг боловсруулж хэрэгжүүлэх талаар Монгол улсын УИХ, засгийн газраас онцгой анхаарч дараах бодлогын бичиг баримтуудад тусгасан байна. Үүнд:
Монголын говьд уул уурхайн салбарын хөгжил эрч хүчээ авч, түүнийг дагасан томоохон бүтээн байгуулалтын ажлууд эхэлснээр энэ бүс нутгийн усны хэрэгцээ эрс нэмэгдэх бөгөөд хүн амын суурьшилт, хотжилттой холбоотойгоор ахуйн усны чанарт тавигдах шаардлага ч нэмэгдэнэ. Говийн бүсийн үйлдвэрийн районы усны хэрэгцээг бүс нутгаас нь найдвартай хангах боломжгүй тул Монгол орны хойт чиглэлийн гол мөрний урсацыг говийн бүсийн үйлдвэрийн районд шилжүүлэн авч ашиглах шаардлага зайлшгүй гарч байгаа юм.
Говийн усны асуудлыг зохистойгоор шийдвэрлэх Монголчуудын үе үеийн хүсэл эрмэлзэлийг хэрэгжүүлэх асуудал нь томоохон бүтээн байгуулалтаар шийдвэрлэгдэх боломжтой бөгөөд ийм ч учраас үндэсний мэргэжилтнүүд саналсанаачлага гарган “Орхон-говь төслийг боловсруулсан билээ.
Голын урсацад олон жилийн тохируулга хийж, хур тундас, үерийн усыг хуримтлуулан далд яндан хоолойгоор дамжуулан төв, суурин газрын хүн ам, хөдөө аж ахуй, экологийн ус хэрэглэгчдийн ус хангамжийг сайжруулах, усны түрэлт, нөөцийг ашиглан цахилгаан эрчим хүч гарган авах, улмаар говийн үйлдвэрийн бүс рүү хүргэх, усан санд хуримтлуулсан цогц асуудлын үндэслэлийг боловсруулж хэрэгжүүлэх талаар Монгол улсын УИХ, засгийн газраас онцгой анхаарч дараах бодлогын бичиг баримтуудад тусгасан байна. Үүнд:
- УИХ-ийн 2008 оны 1-р сарын 31-ны өдрийн 12 тоот тогтоолоор баталсан “Монгол улсын мянганы хөгжлийн зорилтод суурилсан үндэсний хөгжлийн цогц бодлого”-ийн 5-р тэргүүлэх чиглэлийн хүрээний стартегийн Зорилт3-д заасан “Гадаргын усны тодорхой хэсгийг аж ахуйн эргэлтэнд оруулан арвижуулах замаар хүн ам, үйлдвэрлэлийн усан хангамжийг шийдвэрлэх” гэсэн зорилт,
- УИХ-ийн 2008 оны 11-р сарын 21-ны өдрийн 35 тоот тогтоолоор баталсан “Монгол улсын Засгийн газрын 2009-2012 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөр”-ийн 3.5-д заасан усны талаархи төрийн нэгдсэн бодлогыг хэрэгжүүлж, голмөрний урсацад тохируулга хийх, хуримтлагдсан усны нөөцийг шилжүүлэн ашиглах дэд бүтцийг байгуулах зорилт,
- УИХ-ийн 2010 оны 7-р сарын 15-ны өдрийн 48 тоот тогтоолоор баталсан “Монгол улсын үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлал”-ийн 3.5.1.7 заалт буюу Монгол орны гадаргын усны ашиглалтыг сайжруулах үүднээстомоохон гол, мөрөнд урсацын тохируулга хийж, усан санг байгуулах тухай заалт
- УИХ-ийн 2010 оны 5-р сарын 20-ны өдрийн 24 тоот тогтоолоор баталсан “Ус” үндэсний хөтөлбөрийн 3.3.2 заалтанд зарим голууд дээр урсцын тохируулга хийж, усан сан байгуулах.
Орхон-Говь төсөл нь Орхон гол дээр 70 м өндөр 300 м урт бетон боомт барьж, хаврын шар усны болон үерийн усыг хуримтлуулан далд яндан хоолойгоор дамжуулж, Булган, Төв, Дундговь аймгуудаар дамжуулан, Говийн бүсийг усаар хангах зорилготой юм. Энэ зорилгын үүднээс Булган хотоос баруун урд зүгт 35 км-т буюу, Улаанбаатар хотоос 300 км-т 800 сая м3 багтаамжтай усан сан байгуулах юм. Мөн хуримтлагдсан үерийн усыг өмнө зүгт дамжуулан шахах шугам хоолой, насос станц, туслах барилга байгууламжууд байгуулагдана. Энэхүү төсөл нь Таван Толгой, Оюу Толгойн нүүрсний уурхай, Мандалговь, Даланзадгад зэрэг хотууд болон 8 сумын төв зэрэг шугам хоолойн дагуу байрлах бүс нутагт ус түгээх юм.
Oрхон-Говь төслийг хэрэгжүүлснээр дараах үр дүн гарна.
Үүнд:
Oрхон-Говь төслийг хэрэгжүүлснээр дараах үр дүн гарна.
Үүнд:
- Голын өөрийнх нь экологийн тэнцвэрт байдал бий болно.
- Даланзадгад, Мандалговь хотуудын ус хангамжийн асуудал шийдэгдэнэ.
- Оюу Толгой, Таван Толгойн томоохон 2 уурхайн ус хангамж сайжирна.
- Нийт 50 мянган хүн ам бүхий 8 сумын төвийн ус хангамж бүрэн шийдэгдэнэ.
- Ус гаргалгааны 50 цэг байгуулах замаар нийт 100 мянган га талбай усжуулах, 135 мянган мал усаар хангах боломж бүрдэх бөгөөд бүс нутгийн эдийн засгийг тогтворжуулах, хөгжлийн асуудлуудыг шийдвэрлэх, суурин амьдралд шилжихэд тус дөхөм болно.
- 25 МВт суурилагдсан хүчин чадалтай Усан Цахилгаан Станц баригдана.
Сэтгэгдэл